16. Międzynarodowe Sympozjum EBHC 2021
What has health care learnt from the COVID-19 pandemic?
4-5 października 2021 | ONLINE
16. Międzynarodowe Sympozjum EBHC 2021
What has health care learnt from the COVID-19 pandemic?
4-5 października 2021 | ONLINE
16. Międzynarodowe Sympozjum Evidence-Based Health Care pt. “What has health care learnt from the COVID-19 pandemic?” ze względu na pandemię COVID-19 odbyło się online w dniach 4-5 października 2021. Mamy nadzieję, że to już ostatnia edycja naszego Sympozjum, która odbywa się w reżimie epidemicznym. Nagrania wystąpień są dostępne na naszym portalu streamingowym: live.ceestahc.org
Program 16. Sympozjum EBHC został zrealizowany w ciągu 2 dni w ramach następujących bloków tematycznych:
- Leki – od rejestracji do refundacji
- Jakość = zwiększenie szans na pożądane efekty zdrowotne
- Ochrona zdrowia jako jeden z determinantów zdrowia
- Dowody naukowe – RCT … RWE
- Transformacje systemowe – od … do cyfrowego zdrowia
- Wyzwania czekające samorządy w obszarze polityki zdrowotnej
- Sukcesy i wyzwania w opiece nad pacjentem z SMA
Organizowane od 2006 roku Sympozjum EBHC trwale wpisało się w kalendarz konferencji, przyciągając też uczestników z innych krajów. Jest miejscem nieskrępowanych dyskusji nad oceną technologii medycznych i efektywnością rozwiązań systemowych. Siłą rzeczy stało się również forum dyskusji nad kształtem systemu ochrony zdrowia w Polsce.
W 2020 i 2021 roku cały nasz współczesny świat doświadczył zagrożenia, jakie od wielu pokoleń nie wydawało się już realne. Powszechne zagrożenia życia, zamknięcie w domach i niedostępność wielu konsumpcyjnych wygód i zdobyczy cywilizacji pokazały jak krucha może być nasza egzystencja. Fala pandemii zalała świat i zmiotła dotychczasowy zastany obraz naszej cywilizacji.
W Polsce, tak jak wszędzie na świecie, najbardziej obciążonym elementem okazała się opieka zdrowotna, która ugięła się pod naporem fali, ale się nie załamała. W naszej ocenie jest to wyłączna zasługa oddanych sprawie pracowników: lekarzy, pielęgniarek, ratowników i personelu pomocniczego, którzy mimo zagrożenia zdrowia, komplikacji technicznych, chaosu decyzyjnego i ataków medialnych nadal robili swoje.
Pandemia jak tsunami bezlitośnie obnażyła wszystkie trwające od lat niedociągnięcia w planowaniu, organizacji czy finansowaniu świadczeń. Po tym potopie wyłoni się nowy krajobraz, w którym solidne elementy systemu opieki zdrowotnej będą nadal trwały. Pojawi się też miejsce na odbudowę tych które nie przetrwały próby. I o tym właśnie dyskutowaliśmy w czasie 16. edycji naszego Sympozjum.
16. Międzynarodowe Sympozjum EBHC 2021
What has health care learnt from the COVID-19 pandemic?
4-5 października 2021 | ONLINE
16. Międzynarodowe Sympozjum EBHC 2021
What has health care learnt from the COVID-19 pandemic?
4-5 października 2021 | ONLINE
- Sesja 1: Leki – od rejestracji do refundacji
- Sesja 2: Jakość = zwiększenie szans na pożądane efekty zdrowotne
- Sesja satelitarna: Sukcesy i wyzwania w opiece nad pacjentem z SMA
- Sesja 3: Ochrona zdrowia jako jeden z determinantów zdrowia
- Sesja 4: Dowody naukowe – RCT … RWE
- Sesja 5: Transformacje systemowe – od … do cyfrowego zdrowia
- Sesja 6: Wyzwania czekające samorządy w obszarze polityki zdrowotnej
Powszechna opieka zdrowotna (ang. universal coverage) jest znakiem rozpoznawczym zaangażowania rządów, które dążą do poprawy dobrobytu wszystkich obywateli. Powszechna opieka zdrowotna jest oparta na Konstytucji WHO z 1948 r., skutkującej uznaniem zdrowia za podstawowe prawo człowieka, oraz na deklaracji z Ałma Aty z 1978 r., w której powołano do życia ideę Zdrowie dla wszystkich (ang. Health For All, HFA). Refundacja leków jest jednym z elementów koszyka świadczeń gwarantowanych (ang. basic benefit package, BBP), gwarantującym dostęp pacjentów do technologii lekowych w celu poprawy ich zdrowia. W wielu krajach Europy (Holandia, Anglia, Włochy, Belgia) oraz świata wdrażane są nowe rozwiązania, które pozwalają rozszerzyć monitorowanie systemu ochrony zdrowia poza sferą finansów. Do nowoczesnego i elastycznego zarządzania ochroną zdrowia potrzebne są dane na temat stanu zdrowia populacji czy jakości preskrypcji, a także monitorowania efektów klinicznych dla nowych wchodzących innowacji. Dzięki powszechnej komputeryzacji, nawet podstawowa rejestracja pacjentów zbiera i gromadzi ogromnych ilości danych. Problemem do rozwiązania jest łączenie zbiorów, odróbka danych i wnioskowanie. Na pewno czeka nas jeszcze długa droga, aby powstało systemowe przejście od informacji pozbieranych z całej populacji kraju do reakcji systemu refundacyjnego. W czasie sesji zobaczymy próbę powołania do życia takiego systemu na przykładzie modelu refundacji leków w Wielkiej Brytanii – od celów strategicznych, po narzędzia monitorowania i oceny funkcjonowania systemu.
W Polsce obowiązująca od 2012 roku Ustawa refundacyjna uporządkowała system refundacji leków poprzez dostosowanie do standardów europejskich. Ustawa zaimplementowała też wiele nowoczesnych rozwiązań poprawiających dostępności leków, takich jak narzędzia systemowej racjonalizacji decyzji, zestawy kryteriów refundacyjnych, sformalizowane negocjacje cenowe, obowiązkowe HTA oraz instrumenty podziału ryzyka. Nowa Ustawa refundacyjna umożliwiła transparentne wprowadzenie do refundacji wielu nowoczesnych produktów leczniczych, bez względu na wskazania czy kategorie dostępności. Odpowiedzią na opóźnienia w refundacji ma być wprowadzony w 2020 roku Fundusz Medyczny oraz nowelizacja Ustawy refundacyjnej. W ramach sesji poznamy 10 przykładów zmian w polskim systemie opieki zdrowotnej oraz rolę, jaką odegrała w nich Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
Jakość w opiece zdrowotnej to systematyczny proces, który pozwala zaprojektować i wdrożyć skuteczne interwencje, mające na celu poprawę efektów klinicznych poprzez poprawę zakresu i standardu świadczeń. Przez wiele dziesięcioleci opracowano wiele rozwiązań oraz zgromadzono doświadczenia w podnoszeniu jakości opieki zdrowotnej. Pomimo tego bogactwa wiedzy, problemem, z którym często borykają się decydenci polityczni na szczeblu krajowym, zarówno w krajach o wysokim, jak i niskim produkcie krajowym brutto, jest wiedza, które strategie jakości miałyby najkorzystniejszy wpływ na wyniki ich systemów opieki zdrowotnej. Strategia jakości musi nie tylko nieść poprawę jakości, ale także musi być możliwa do zaimplementowania do istniejącego systemu ochrony zdrowia oraz posiadać mechanizmy monitorujące efekty poprawy jakości. Nawet tam gdzie systemy opieki zdrowotnej są dobrze rozwinięte i wyposażone, jakość pozostaje poważnym problemem, a osiągane wyniki są zróżnicowane i nieprzewidywalne. Zróżnicowane pod względem standardu występuje na każdym poziomie: zarówno między świadczeniodawcami w danym kraju, jak i pomiędzy krajami.
Kluczową rolę w budowaniu i utrzymywaniu jakości odgrywają ludzie, szczególnie zarządzający systemem ochrony zdrowia. W większości krajów istnieje ogromna ilość lokalnych działań na rzecz poprawy jakości, ale często działania te są prowadzone w nieodpowiednim otoczeniu politycznym i nie osiągają nigdy poziomu strategicznego. Twórcy rozwiązań lokalnych podejmują decyzję na podstawie swoich kompetencji i potrzeb swojego otoczenia. Ułudą jest myślenie, że jedno rozwiązanie jest odpowiednie do potrzeb różnych pacjentów np. w określonym stanie. Z tego powodu niewiele rozwiązań lokalnych możliwe jest do zaimplementowania w większej skali. Budowanie jakości oparte na potrzebach lokalnej organizacji opieki zdrowotnej jest też łatwiejsze i obarczone mniejszym ryzykiem, a przez to możliwe do wprowadzania na przykład w krajach rozwijających się. W tych krajach poprawa jakości realizowana jest głównie poprzez zwiększenie zasięgu opieki zdrowotnej w populacji (universal coverage), więc wobec mało skomplikowanych, choć rozległych, celów możliwe jest przenoszenie lokalnych strategii poprawy jakości na wyższy poziom (region, kraj).
W czasie sesji zostaną przedstawione zagadnienia z polskiego systemu ochrony zdrowia: poprawa bezpieczeństwa pacjentów, proponowane rozwiązania w opiece pulmonologicznej oraz monitorowania efektów zdrowotnych w leczeniu raka piersi.
Rdzeniowy zanik mięśni (SMA) to genetyczna choroba neurodegeneracyjna wpływająca na motoryczne komórki nerwowe w rdzeniu kręgowym. Charakteryzuje się ona stopniowym zanikiem mięśni, zabierając zdolność chodzenia, jedzenia lub oddychania. Może dotyczyć zarówno noworodków, jak i starszych dzieci czy dorosłych. SMA, ze względu na swój postępujący charakter, prowadzi do znacznego obniżenia jakości życia pacjentów i ich rodzin, powodując zarówno nadmierne obciążenie psychiczne, jak i ekonomiczne. W ostatnich latach został dokonany znaczny postęp w badaniach i leczeniu SMA.
W czasie sesji eksperci omówią m.in. narodowy program przesiewu noworodków w kierunku SMA, jako wspólny sukces środowiska medycznego i społecznego. Zaproszeni goście podejmują również dyskusję na temat wyzwań systemowych w opiece nad pacjentem z SMA, w oparciu o raport systemowy pt. „Czas to motoneuron”, który jest efektem pracy wielospecjalistycznego grona ekspertów.
Społeczne determinanty zdrowia (ang. social determinants of health, SDoH) to stosunkowo nowy termin w opiece zdrowotnej. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), SDoH to “warunki, w których ludzie rodzą się, rosną, żyją, pracują i starzeją się. Okoliczności te są kształtowane przez dystrybucję pieniędzy, władzy i zasobów na poziomie globalnym, krajowym i lokalnym”. Zdrowie determinuje również dostęp i jakość opieki medycznej – czasami określane jako medyczne społeczne uwarunkowania zdrowia.
I chociaż same patogeny mogą nie dyskryminować, to społeczne uwarunkowania już tak. A samo postrzeganie choroby bardzo silnie zależy od tego czy w społecznej świadomości wynika ona z nieszczęśliwego trafu, czy też zaniedbań konkretnej osoby. Z każdym dniem dane dotyczące zachorowalności i śmiertelności na COVID-19 ujawniają jak wiele było niesprawiedliwości wśród różnych grup chorych, które od dawna różnicowały wyniki zdrowotne, a w czasie pandemii zaczęły decydować o życiu lub śmierci. Pandemia COVID-19 uwypukliła, że niepewna praca oraz wyzyskujące i niekorzystne warunki pracy krzyżują się z wieloma czynnikami, w tym wykształceniem, klasą społeczno-ekonomiczną i płcią, czy zależnością od osób trzecich (niepełnosprawni, osoby w domach opieki społecznej). Nałożenie tych czynników zwiększa u niektórych grupy społecznych ryzyko zakażenia COVID-19, a także ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji. Ograniczenie dostępu do opieki dla pacjentów przewlekle chorych będzie miało długofalowe konsekwencje, także dla tych którym udało się uniknąć zachorowania na COVID-19.
W czasie sesji będą przedstawione opinie na temat konsekwencji pandemii w Wielkiej Brytanii, rozwój dostępu do badań genetycznych w Polsce, znaczenia nierówności i oceny doświadczeń pacjentów w opiece zdrowotnej.
W ostatnich latach postęp technologiczny pozwolił na zwiększenie możliwości zbierania z systemu ochrony zdrowia danych rzeczywistych (ang. real world data, RWD), a wprowadzenie narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję (ang. artificial intelligence, AI) – tworzenie z nich dowodów naukowych (ang. real world evidence, RWE). Naukowcy, lekarze oraz instytucje publiczne doskonalą strategie włączania RWE do swoich procesów podejmowania decyzji.
Pandemia COVID-19 wymusiła konieczność prospektywnej analizy danych spływających z poszczególnych struktur systemu ochrony zdrowia i przyspieszyła wdrażanie rozwiązań. W czasie sesji zostaną m.in. przedstawione szwedzkie pomysły na umocowanie prawne i sprawną analizę danych z krajowych rejestrów, które wprowadzono w życie na potrzeby zarządzania ochroną zdrowia w czasie pandemii COVID-19.
Przed pandemią COVID-19 dane RWE były rzadko brane pod uwagę w procesie podejmowania decyzji – szczególnie przy ocenie dokonywanej przez agencje HTA. Sześć z 13 agencji ograniczało stosowanie RWE z powodu ścisłej hierarchii dowodów, w której od lat randomizowane badania z grupą kontrolną (ang. randomized controlled trial, RCT) były na samym szczycie. Działo się tak, pomimo deklaracji większości agencji HTA o akceptowaniu w ramach metodologicznych wytycznych wszystkich dowodów skuteczności leków – a więc teoretycznie również RWE.
Obecnie systemy powoli ewoluują w kierunku zmiany podejścia do oceny i wykorzystania wyników RWE – żeby nowe narzędzie nie pozostawały jedynie w strefie deklaracji. W grudniu 2020 brytyjska agencja NICE opublikowała nowe wytyczne dotyczące oceny RWE. A niemiecki Instytut Jakości i Efektywności w Ochronie Zdrowia (Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen, IQWiG) oficjalnie akceptuje już wyniki pochodzące z wiarygodnych rejestrów – lecz nie z analizy w oparciu o elektroniczną dokumentację medyczną (ang. electronic health records, EHR). W czasie sesji zostaną przedstawione kwestie dotyczące metodologii oceny z użyciem AI, zakresu efektów zdrowotnych ocenianych w hematonkologii oraz możliwości oceny leków w ramach innowacyjnych rozwiązań.
Cyfrowa transformacja w opiece zdrowotnej to pozytywny wpływ technologii na opiekę zdrowotną. Telemedycyna, urządzenia medyczne wykorzystujące sztuczną inteligencję (AI) i elektroniczna dokumentacja medyczna (w tym blockchain) to tylko kilka konkretnych przykładów cyfrowej transformacji w opiece zdrowotnej. Całkowicie zmieniają one sposób, w jaki wchodzimy w interakcje z pracownikami służby zdrowia, w jaki sposób nasze dane są udostępniane świadczeniodawcom i jak podejmowane są decyzje dotyczące naszych planów leczenia i wyników zdrowotnych.
Innowacja w tym obszarze to nie tylko usprawnienie pracy lekarzy i optymalizacja systemów, lecz przede wszystkim poprawa wyników pacjentów, poprawa bezpieczeństwa (w tym zmniejszenie błędów ludzkich) oraz poprawa wydajności ekonomicznej systemów. W czasie sesji zostaną przedstawione przykłady rozwiązań związanych z cyfryzacją z Hiszpani, Chorwacji oraz USA, w tym przykłady zaimplementowane w czasie pandemii COVID-19.
Stowarzyszenie CEESTAHC kontynuuje współpracę z samorządami i tematykę samorządową również w ramach kolejnych edycji Sympozjum EBHC.
Pandemia COVID-19 wywołała kryzys, którego skutki odczuwamy wszyscy. Samorząd terytorialny jako komplementarny interesariusz, odpowiedzialny za diagnozowanie sytuacji zdrowotnej i reagowanie na lokalne potrzeby, znalazł się w tej sytuacji na pierwszej linii frontu. I na początku pandemii, przy gwałtownym rozwoju sytuacji, gdy procedury, prawo i logistyka nie nadążały za wirusem, często bywał na tej linii frontu samotny. Samorządowcy w dramatycznych apelach domagali się od decydentów systemu ochrony zdrowia wytycznych, procedur, analiz efektywności.
Jednocześnie już od dawna (ustawowo od 2009 roku) projekty programów polityki zdrowotnej, jako zestawy zaplanowanych interwencji (technologii medycznych), poddawane są ocenie centralnej instytucji odpowiedzialnej za ocenę technologii medycznych. Tutaj naciski na zaspokojenie potrzeb planowania i efektywności idą z góry (przy początkowym niezadowoleniu części samorządów).
Te dwa podejścia, na pierwszy rzut oka trudne do pogodzenia, mają jednak wspólny mianownik: efektywne działania prozdrowotne. W obecnych czasach, gdy budżety na zdrowie topnieją, podejmowane decyzje powinny jeszcze bardziej opierać się na merytorycznych fundamentach – danych epidemiologicznych, wytycznych ekspertów oraz dowodach naukowych. Jednak dane dostępne dla samorządów to w Polsce temat drażliwy, ponieważ do niedawna trudno było wyszukać syntetyczne zestawienia pomocne w retrospekcji, czy też planowaniu skutecznych projektów. Problemem są prawne i techniczne przeszkody do scalania istniejących baz informacji oraz udostępniania wyników analiz w formie użytecznej dla realizatorów. Mapy potrzeb zdrowotnych oraz ProfiBaza mogą zmienić tę sytuację już teraz.
W trakcie sesji dowiemy się jakie możliwości na gruncie europejskim daje dla programów z zakresu zdrowia publicznego ocena technologii medycznych (HTA). Bariery we wdrażaniu HTA do programów zdrowia publicznego poznamy na przykładzie szczepień przeciw COVID-19.
Przechodząc na własne, polskie podwórko, spojrzymy na uwarunkowania samorządów w prowadzeniu polityki zdrowotnej w zderzeniu z pandemią COVID-19 i jej skutkami. Sprawdzimy co się zmieniło przez ostatnie 2 lata i jak zmieniły się priorytety zdrowotne.
Samorządy przesyłają do AOTMiT coraz mniej projektów programów polityki zdrowotnej, chociaż osoby z grup ryzyka wymagają coraz większego wsparcia i zaangażowania wszystkich instytucji, zarówno centralnych jak i lokalnych. Niski poziom wyszczepienia społeczeństwa, ostracyzm oraz mniejsza aktywność społeczna i fizyczna seniorów, spustoszenie w organizmach dzieci młodzieży po roku zdalnej nauki przed komputerami, czy ogólna niewydolność systemu ochrony zdrowia – to tylko niektóre z wyzwań stojących przed samorządami.
Jednym z obszarów wysuwających się na czoło zagadnień zdrowia publicznego jest objęcie opieką pacjentów po przebytym COVID-19. Tu wsparciem są przede wszystkim fizjoterapeuci. Samorząd terytorialny jest dla fizjoterapeutów naturalnym sprzymierzeńcem w działaniach mających na celu utrzymanie sprawności mieszkańców – i tych zdrowych, i tych po urazach czy chorobach (w tym COVID-19). Lokalnymi działaniami można dostosować politykę zdrowotną do najpilniejszych potrzeb. Samorządy od wielu lat udowadniają to swoimi programami. Dlatego Krajowa Izba Fizjoterapeutów podejmuje współpracę z samorządami, a jednym z efektów prac KIF jest program fizjoterapii w procesie kompleksowej rehabilitacji po przebyciu COVID-19, z którego AOTMiT czerpała informacje przy opracowaniu rekomendacji dla JST w tym obszarze.
Final Programme
Prezentacje wykładów 2020
Nagrania wykładów 2020
Polski 
English (UK)