Ze względu na zagrożenie COVID-19 i niepewną sytuację epidemiczną na całym świecie, w 2020 roku po raz pierwszy w historii nasze Sympozjum odbyło się wyłącznie online. Program 15. Sympozjum EBHC został zrealizowany w ciągu 3 dni w ramach sześciu sesji tematycznych:

1. Assessing innovativeness of health technologies
2. HTA and new types of health technologies
3. Health policy, drug policy – from strategy to implementation
4. Who is responsible for the patient in the healthcare system?
5. Local government academy
6. From data to big data

Od założenia Stowarzyszenia CEESTAHC w 2003 roku jego członkowie stworzyli setki opracowań: analiz, rekomendacji, wytycznych i raportów. Teoretycznie wypracowaliśmy i udostępniliśmy społeczeństwu tysiące stron przydatnej wiedzy, która może poprawić efektywność działania systemu ochrony zdrowia w Polsce. Tyle, że praktycznie zaledwie ułamek tej wiedzy znalazł zastosowanie w realnych działaniach, mających na celu poprawę sytuacji. Z naszych doświadczeń wynika, że jakikolwiek przełożenie na rzeczywistość mają opracowania zaadoptowane na potrzeby prostych działań wykonywanych na niższych szczeblach organizacji systemu ochrony zdrowia (np. programów zdrowotnych).

The remaining knowledge exists and expands thanks to new primary studies; it is also repeatedly processed in subsequent secondary studies. However, an average participant of the system is not aware of the existence and scale of new information which is constantly becoming available. The ever growing collection of data (Evidence) is like a mycelium which covers an entire forest – it remains virtually invisible and the desired effects spring up like mushrooms only in specific places and conditions. These external manifestations of that mycelium’s life are our Actions undertaken within the healthcare system: health programmes, system reforms, implementation of solutions. Only ideas which face favourable circumstances have a chance to succeed. The question is, is this how it is supposed to be?

Over the course of several years of working on solution optimisation, we have learned that the hardest stage of implementing any innovation within a large system is putting ideas into action. Transferring results of analyses and solution proposals to decision makers and then to the people who will be implementing them requires no less effort than the entire process of research and analysis. Insufficient effort put into promoting specific solutions, lack of ideas on how to communicate or poor communication can delay practical application of scientific work for many years, if not ruin the chance of putting an innovation to use altogether.

Transitioning from the research and analytical stage to implementation is difficult because it is associated with several serious obstacles:

• Zmiana środowiska. Wypielęgnowany pomysł opuszcza inkubator i swoich naukowych rodziców by trafić pod opiekę ludzi, którzy mogą na co dzień zajmować się zupełnie innymi zagadnieniami i dla których pomysł może być niezrozumiały.
• Lęk przed zmianą. O ile w procesie twórczym autorzy pomysłu widzą w nim same korzyści, to potencjalni wykonawcy mogą skupić się na tym co z ich stabilnego środowiska pracy zostanie zaburzone lub utracone w wyniku wdrożenia nowego rozwiązania.
• Sceptycyzm. Po tylu latach wypróbowywania w Polsce różnych nietrafionych, często szytych pod polityczne zapotrzebowania, rozwiązań, interesariusze rynku zdrowia mogą być nieufni wobec kolejnych „wspaniałych i jedynych słusznych usprawnień”.
• Uwarunkowania polityczne. Ochrona zdrowia jest tematem delikatnym i ze względu na nieustanny wpływ na życie wszystkich obywateli wrażliwym na histeryczne reakcje. Stąd u decydentów może występować dodatkowy opór przed zmianami, które niosą ze sobą ryzyko naruszenia istniejącego status quo. Cykl wyborczy też może być przekleństwem dla reform, bo wszelkie rozwiązania wymagające przystosowywania przez czas dłuższy niż kadencja wyborcza jest zagrożony skasowaniem przy ewentualnej zmianie władzy, często zanim zdąży zacząć działać.
• Brak pomysłu na wdrożenie. Większość budżetów projektów badawczych nie przewiduje a priori środków na przekucie przyszłych owoców badań na programy wdrożeniowe innowacji. Zaczynając projekt, dąży się do uzyskania środków na same badania. Praca badawcza ma to do siebie, że udowadnia lub obala hipotezy, więc często trudno jest na początku zakładać praktyczne wykorzystanie wyników, bo są one jeszcze nieznane. Gdy w wyniku analizy powstanie pomysł na usprawnienie, to działania tracą rozpęd z powodu braku planu działania i środków.

Ostatnie miesiące zmagań z COVID-19 wymusiły na ludzkości natychmiastowe przejście do Action, aby stawić czoła zagrożeniu nieopisanemu jeszcze w Evidence. Zaistniała sytuacja potwierdza słuszność kierunku wyznaczonego przez temat Sympozjum: from Evidence to Action. Musimy wypracować narzędzia do szybszego wdrażania wiedzy, żeby na przyszłość nie dać się już zaskoczyć na tak szeroką i czasami tragiczną skalę.
Podejrzewamy, że trudności z przejściem od Evidence do Action to nie tylko polski problem. Zapewne tysiące badaczy na całym świecie odczuwają na jakimś etapie kariery zawodowej niesatysfakcjonujący wpływ swoich wysiłków na poprawę sytuacji w rzeczywistym świecie. Czołowe światowe organizacje, takie jak Cochrane Collaboration, od lat publikują streszczenia swoich raportów napisane przystępnym językiem, udostępniane w językach narodowych (tzw. plain language summary, PLS). Mają one na celu dzielenie się wiedzą z osobami nieobeznanymi z naukową nomenklaturą i bez biegłej znajomości angielskiego. Jest to próba udzielenia dostępu do grzybni (Evidence) z pominięciem czekania na owocniki (Action). Naszym pomysłem na popularyzację wiedzy są rysunkowe streszczenia wykładów wygłoszonych w ramach 15. Sympozjum EBHC. Zapraszamy do galerii.